این مقاله توسط دکتر ماندانا احمدی بازبینی و صحت علمی آن تایید گردیده است.
جسم خارجی در چشم: اقدامات فوری و زمان مراجعه به پزشک
جسم خارجی در چشم به هر شیئی مانند ذرهای گرد و غبار، مژه، تراشه چوب یا فلز گفته میشود که نباید در چشم حضور داشته باشد. این وضعیت بسیار شایع است و اگرچه در اغلب موارد با اشک طبیعی یا شستشو خارج میشود، اما در صورت نادیده گرفتن یا تلاش نادرست برای خروج، میتواند منجر به عوارض جدی مانند خراش قرنیه، عفونت یا آسیب دائمی شود. مهمترین نکته در مواجهه با جسم خارجی در چشم این است که هرگز چشم خود را نمالید و اگر جسمی در آن فرورفته یا بزرگ است، به هیچ وجه سعی نکنید آن را خارج کنید؛ در این موارد باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه نمایید.
علائم وجود جسم خارجی در چشم
وجود جسم خارجی در چشم معمولاً با علائم واضحی همراه است که در سطح یا داخل چشم حس میشود (علائم جسم خارجی در چشم):
- درد تیز یا سوزش: احساس درد ناگهانی و به دنبال آن سوزش و تحریک.
- احساس وجود شن یا جسم: احساس مداوم اینکه چیزی در زیر پلک یا روی سطح چشم شما گیر کرده است.
- اشکریزش و قرمزی: افزایش شدید اشکریزش و قرمز شدن سفیدی چشم.
- تاری دید: تار شدن یا از دست دادن جزئی دید در چشم آسیبدیده.
- حساسیت به نور: افزایش حساسیت چشم به نورهای روشن (فتوفوبیا).
- احساس خراش: احساس ناراحتی و خراشیدگی هنگام پلک زدن، بهخصوص اگر شیء زیر پلک بالایی گیر کرده باشد.
کمکهای اولیه: چگونه جسم خارجی را خارج کنیم؟
اقدامات زیر را تنها در صورتی انجام دهید که شیء کوچک و شناور روی سطح چشم باشد (مانند مژه یا ذره گرد و غبار) و در چشم فرونرفته باشد (نحوه خارج کردن جسم خارجی از چشم):
- دستها را بشویید: قبل از هر کاری، دستها را کاملاً با آب و صابون بشویید.
- پلک زدن و اشک: اجازه دهید چشم به طور طبیعی اشک بریزد؛ این کار اغلب جسم را خارج میکند.
- شستشو: چشم را با یک جریان ملایم آب تمیز و ولرم یا محلول نمکی (سالین) شستشو دهید. میتوانید از یک لیوان کوچک تمیز استفاده کنید و لبه آن را روی استخوان کاسه چشم قرار دهید.
- بررسی زیر پلک: پلک پایین را به آرامی به سمت پایین بکشید و از فرد بخواهید به بالا نگاه کند. سپس پلک بالا را بگیرید و از او بخواهید به پایین نگاه کند. اگر شیء را دیدید، میتوانید به آرامی با گوشه یک دستمال کاغذی تمیز و مرطوب سعی کنید آن را بردارید.
- لنز تماسی: اگر لنز دارید، آن را خارج کنید، زیرا ممکن است جسم خارجی به زیر لنز چسبیده باشد.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟
تماس فوری با چشمپزشک یا مراجعه به اورژانس ضروری است اگر:
- شیء فرورفته یا بزرگ: جسمی بزرگ مانند تکهای شیشه، فلز یا چوب وارد چشم شده و در آن فرورفته است.
- خروج ناموفق: پس از شستشوی ساده، جسم خارج نشده اما همچنان احساس درد، قرمزی یا تاری دید دارید.
- ترشح یا خونریزی: مایع شفاف یا خونی از کره چشم خارج میشود.
- علائم ادامه یابد: درد، قرمزی یا احساس **جسم خارجی در چشم** بیش از ۲۴ ساعت پس از خارج شدن شیء ادامه داشته باشد.
نکته: مالش ممنوع: شما نباید به هیچ عنوان چشم خود را بمالید. مالش میتواند باعث خراش عمیقتر قرنیه (Corneal Abrasion) شود.
عوارض احتمالی جسم خارجی در چشم
بیشتر آسیبهای ناشی از جسم خارجی در چشم جزئی هستند، اما اگر درمان نشوند یا به درستی خارج نشوند، میتوانند عوارض جدی ایجاد کنند (عوارض جسم خارجی در چشم):
- عفونت و زخم قرنیه: اگر جسم خارجی، به خصوص اجسام فلزی (که زنگ میزنند) یا اجسام آلوده، به موقع خارج نشوند، میتوانند منجر به عفونت و ایجاد زخم قرنیه شوند که دید را به صورت دائمی تحت تأثیر قرار میدهد.
- آسیب عمیق (نفوذ): اشیائی که با سرعت بالا پرتاب میشوند (مانند برادههای فلز)، میتوانند قرنیه را سوراخ کرده و وارد کره چشم شوند که یک اورژانس جدی پزشکی است و میتواند به نابینایی منجر شود.
- فرسایش مکرر قرنیه: خراشهای عمیق قرنیه، حتی پس از بهبودی اولیه، میتوانند سالها بعد به صورت مکرر و خودبهخودی باز شوند و دردناک باشند.
پرسشهای متداول (FAQ) درباره جسم خارجی در چشم
- اگر جسم خارجی در چشم فرورفته باشد، چه باید کرد؟
- پاسخ: در این حالت، مطلقاً نباید شیء را خارج کنید. باید یک محافظ ساده (مانند لیوان پلاستیکی) روی چشم قرار داده و فوراً به اورژانس مراجعه نمایید.
- اگر بعد از خارج کردن جسم خارجی هنوز احساس درد داشته باشم، آیا شیء همچنان داخل چشم است؟
- پاسخ: لزوماً خیر. گاهی اوقات، شیء خارج شده اما خراشی که روی قرنیه ایجاد کرده است، همچنان حس وجود جسم خارجی را تا ۲۴ ساعت ایجاد میکند. با این حال، برای اطمینان از عدم وجود خراش عمیق یا باقیمانده زنگزدگی، مراجعه به پزشک ضروری است.
- بهترین راه برای جلوگیری از ورود جسم خارجی به چشم چیست؟
- پاسخ: بهترین راه، استفاده از وسایل محافظتی مانند عینک ایمنی یا عینک و پوشش جانبی مناسب، بهویژه هنگام کار با ابزارآلات، درو کردن چمن یا حضور در محیطهای پر گرد و غبار است.
نتیجهگیری: انتخابی برای آینده بهتر
مواجهه با جسم خارجی در چشم میتواند نگرانکننده باشد، اما اقدام سریع و صحیح میتواند از بروز آسیبهای جدی جلوگیری کند. بهیاد داشته باشید: هرگز چشم خود را نمالید و در صورت فرورفتن یا ادامه علائم، بلافاصله به دنبال کمک تخصصی باشید. لطفا از دستکاری جسم خارجی روی سطح قرنیه با گوشهی اسکناس یا سایر ابزارها جدا خودداری نمایید.
مطالب منتشر شده در این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی داشته و به هیچ عنوان جایگزین تشخیص، مشاوره و درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هرگونه تصمیمگیری درمانی، لطفاً مستقیماً با پزشک مشورت کنید.
